اگر نیاز به تغییر و رشد برای شما گریزناپذیر شده یا احساس میکنید تعارضات زیادی در روابط یا حتی با خود تجربه میکنید، ولی به تنهایی از عهده گذر از این مراحل برنمیآیید، در ادامه چند راهنمایی مفید برای انتخاب درمانگری که ممکن است جهتگیری سازگاری با شما داشته باشد، ارائه میشود.
حق پرسیدن سؤال را دارید
در ابتدا، به یاد داشته باشید که شما به عنوان یک مراجع، حق دارید هر تعداد سؤال که دوست دارید درباره پیشینه و صلاحیتهای بالقوه درمانگر بپرسید. او چه مدارکی دارد و آنها را از کجا اخذ کرده است؟ چه مجوزهای حرفهای دارد؟ آیا او درمانگر زوج و خانواده، روانشناس، روانپزشک و... است؟ میتوانید درباره دورههای کارآموزی، محل آموزشهای عملی و تعداد سالهایی که در این حرفه فعالیت کرده است بپرسید.
شاید خود پاسخها به تنهایی برای شما معنای چندانی نداشته باشند، اما فرآیند مصاحبه با وی میتواند بینش زیادی به شما بدهد. مثلاً ممکن است متوجه شوید که او نوعی برخورد مستبدانه دارد و از پرسیده شدن سؤالات عصبانی میشود؛ یا شاید درباره پیشینه خود نااطمینان به نظر برسد و اعتماد به نفس و تجربهای که شما نیاز دارید را نتواند ابراز کند. یا کسی است که اعتماد به نفس کاذب بالایی دارد و در تلاش است خود را یک همهچیزدان جلوه دهد.
پروانه نظام روانشناسی
بیشتر کشورها نهادهایی برای نظارت بر حرفهها دارند. در ایران، سازمان نظام روانشناسی و مشاوره این وظیفه را بر عهده دارد. داشتن پروانه نظام، شرط لازم برای فعالیت حرفهای است، اما شرط کافی نیست. این پروانه نشان میدهد درمانگر حداقل ملزومات را دارد، اما کیفیت کار او را تضمین نمیکند.
سؤالاتی که نباید بپرسید
از سوی دیگر، سؤالاتی نیز وجود دارد که نباید در مصاحبه پرسید. آیا ازدواج کردهاید؟ آیا بچه دارید؟ سن شما چقدر است؟ درمانگر حق دارد به حریم خصوصی خود احترام بگذارد و اطلاعاتی از خود که مربوط به فرایند درمان نیست را فاش نکند، مگر اینکه خودش انتخاب کند آنها را افشا نماید.
در این راستا، درباره درمانگری که اطلاعات شخصی بیش از حد فاش میکند باید مراقب بود. این ممکن است نشانه مرزهای ضعیف یک کار حرفهای باشد. درمان درباره شماست و در نهایت درمانگر دوست اجتماعی شما نیست، هر چقدر هم که شما نسبت به یکدیگر احساس مثبت داشته باشید.
همچنین خود را محدود نکنید که در یک جلسه به ارزیابی دقیق برسید. میتوانید بیش از یک جلسه ارزیابیتان را برنامهریزی کنید. لازم نیست بعد از یک جلسه تصمیم بگیرید و نیازی نیست که فقط با یک درمانگر در یک زمان مصاحبه داشته باشید.
یافتن درمانگر با رویکرد خاص (روانکاوی و روانپویشی)
در مورد یافتن درمانگری با جهتگیری خاص، این کار چالش بزرگتری خواهد بود. حرفه سلامت روان در حال حاضر تحت تسلط نظریههای رفتاریشناختی و دارودرمانیها است. من چیزی علیه این رویکردها عنوان نمیکنم، اما اگر میخواهید از درمانی مشابه رویکرد من بهره ببرید، جستجوی شما ممکن است دشوارتر باشد.
یعنی درمانگرتان علاوه بر داشتن مجوزهایی به عنوان روانشناس و درمانگر، باید به عنوان یک روانکاو آموزشدیده باشد و بخشی از آموزش خود را که شامل چندین سال درمان شخصی است طی نموده باشد. بیشتر مردم به روانکاوی به عنوان یک روش قدیمی فکر میکنند که با زیگموند فروید شروع و به پایان رسید، اما در واقع، این روش به شدت رشد کرده و همچنان در حال تکامل است.
رویکرد من (روابط شیء)
به طور خاص، من در حوزهای از اندیشه روانکاوی به نام «روابط شیء» آموزش دیدهام. رواندرمانی روانپویشی، تحلیلی، روانکاوی، روانشناسی عمیق، درمان مبتنی بر انتقال، درمان مبتنی بر بینش و... همه اینها برخی از اصطلاحاتی هستند که با توجه به ترجمهها و برداشتهای مختلف صاحبنظران ایرانی به رویکرد کاری من اطلاق میشود.
مهمترین عامل: احساس درک شدن، نه راحتی
مهمترین عامل در انتخاب رواندرمانگری با این رویکردها باید این باشد که درمانگر چگونه احساس شما را تحت تأثیر قرار میدهد. اگر او گرمی و لطافت احساسی کامل در شما ایجاد کند و شما را به طور کامل به خاطر همان که هستید بپذیرد، من اگر جای شما بودم به سراغ فرد دیگری میرفتم. از طرفی، اگر او احساس تهدید در شما برمیانگیزد، کنترلگرا به نظر میرسد یا مرزهای ضعیفی در رابطه دارد، باز هم توصیه من رفتن سراغ فرد بعدی است.
هیچوقت فراموش نمیکنم که در اولین جلسه من با درمانگرم، او مشاهداتی درباره من ارائه داد که من را بسیار ناراحت کرد، اما از سوی دیگر به طرز غیرقابل انکاری درست به نظر میرسیدند.
احساس راحتی بهترین شاخص برای انتخاب درمانگر نیست، بلکه احساس درک شدن است که مهم است. تفاوت مهم اینجا بین همدلی و هماحساسی است. آنچه شما باید به دنبال آن باشید، فردی است که بتواند حقیقت را به شما بگوید، هر چقدر هم که شما را ناراحت کند، نه کسی که هماحساسی زیادی نشان دهد و شما را از بینشهای مهم و غیرمنتظره غافل کند.
در مورد من، دکتر بهمن غیوروحدت، میتوانید برخی از اطلاعات مورد لزوم را که دید کلی موثری به شما خواهد داد را در صفحه درباره من بیابید.